awhina

Te Ao Hurihuri

Mata matua

Ngä tohu:
hana - kia haeretia ki tä mätou pae ipurangi.
taonga - kia whakaaturia: ngä Mahere Whetü mö te Raumati me te Takurua; te Maramataka; Te Whänau a Tama Nui Te Rä; te Whakaranu Puoro.
äwhina - ka haere mai ki tënei whärangi, päwhiria te tohu 'Pänuitia te reo Ingarihi' kia pänuitia ngä tohutohu i roto i te reo Ingarihi.
mahere paenga - mä ngä tohu + me - ka whakarahi, ka whakaiti ränei i te mahere. Päwhiria tëtahi whakaahua kia haeretia ki tënä mata o te körero. Mä te tohu 'töia' ka töia te mahere, mä 'katia' ka katia.
haere - kia tïmatatia te körero. Whakakahahia ake te kaha kia rangona te körero me te püoru.

Ka tïmata te körero, ka puta mai ngä tohu e whai ake nei:
tömuri - kia hokia ki te mata i mua atu.
tömua - kia haeretia ki te mata ki muri iho.
whakamuri - ka hoki ki te tïmatatanga o te mata.
okioki - ka okioki te körero.

Mahere Whetü mö Te Raumati me Te Takurua

Ngä tohu:
katia - ka katia te mata, ä, ka hokia ki te körero o Te Ao Hurihuri.
? - ka puta mai he matapihi e mau ana te pärongo ki te tënä mahere whetü.

Kia whakamahia te 'whakatere mahere whetü':
Ka töia te tapatoru i waenganui i ngä maunga iti (taha mauï) me ngä maunga nui (taha matau) ki te whakarahi, ki te whakaiti ränei i te mahere whetü. Kua whakarahia te mahere, töia te tapawhä whero kia titirohia tënä wähanga o te mahere whetü.

Maramataka

Ngä tohu:
katia - ka katia te mata, ä, ka hokia ki te körero o Te Ao Hurihuri.
tömua - kia haeretia ki te wähanga ki muri iho.
tömuri - hokia ki te wähanga i mua mai.

Te Whänau a Tama Nui Te Rä

Ngä tohu:
katia - katia te mata, ä, hokia ki te körero o Te Ao Hurihuri.
rärangi whakamärama - ka puta mai he kupu taka.

Päwhiria tëtahi aorangi kia titirohia te pärongo.

Whakaranu Puoro

Ngä tohu:
katia - katia te mata, ä, ka hokia ki te körero o Te Ao Hurihuri.
kaha matua - te kaha matua.
tapawhä - katia te püoru.
tapatoru - tïmatatia te püoru.

Kia whakamahia te 'Whakaranu Puoro':
Mä ia rärangi e whakahaeretia te kaha o ia riu whakatangi. Whakamahia ngä riu whakatangi kia whakaranutia te püoru.

 

Pänuitia te reo Ingarihi

HOME | WHAKATÜWHERATANGA | HANA | ÄWHINA | TE AO HURIHURI | AHUREA KI TUA | HE PUIA HE IWI

2001-2004 hana ltd . . .