Päwhiria kia titirohia Te Ao Hurihuri - kia tïmatatia te körero ä-ipurangi. (Mä te tohu % ka whakaaturia te örau kua tukua këtia.)

Tukua iho Te Ao Hurihuri ränei
Mä PC
Mä Mac

I hangaia tënei kohikohinga hei äwhina i ngä kaiako e whakaako ana i ngä kura me ngä karaihe Mäori. I hangaia ngä rauemi nei kia whakaaetia ngä whäinga paetae o te Marautanga o Aotearoa ki te taumata tuatoru me te taumata tuawhä.

Rïpene Ataata
E körero ana tënei rïpene ataata mö te kunenga mai o te ao, tata atu i te 8 meneti te roanga.

Pukapuka
He pukapuka tënei e pä ana ki te kunenga mai o te ao, e ai ki te Mäori.

Pukapuka Nui
Ko te pukapuka nui, he örite ki te pukapuka iti, engari ko ngä whakaahua anake, kaore he kupu. Whakamahia he 'pene papatuhi mä' kia tuhia ö koutou ake körero ki runga i ngä whärangi mä. Ka hiahiatia pea e koe he wai horoi mä te papatuhi-mä kia horoia tika ngä whärangi.

Köpae Rorohiko Whakapähotini
He kohikohinga tënei o ngä waiata me ngä körero, ä, ko te whakaaturanga hoki o te pae tukutuku o Te Ao Hurihuri. Whäia ngä tohutohu kei roto i te köpaki o te köpae rorohiko whakapähotini.

Pae Tukutuku
He whakaaturanga o Te Ao Hurihuri ki te ao whänui:

• He tümomo körero o te püräkau nei, arä ko Te Ao Hurihuri.

• Te Whänau a Tama Nui Te Rä - ko ngä ingoa Mäori o ngä aorangi me te pärongo e pä ana ki te kaupapa. Tukua iho Te Whänau.pdf

• He Maramataka - tëtahi maramataka Mäori e pä ana ki te hï ika me te whakatö kai.
  Tukua iho Maramataka.pdf

• Ko ngä mahere whetü mö te raumati me te takurua, ä, ko te pärongo me ngä ingoa Mäori mö ngä whetü, ngä aorangi me ngä kähui whetü.
  
  Mahere Whetü mö Te Raumati
  Tukua iho Raumati.pdf
  
  Tuhinga mö Te Raumati
  Tukua iho Tuhinga raumati.pdf
  
  Mahere Whetü mö Te Takurua
  Tukua iho Takurua.pdf
  
  Tuhinga mö Te Takurua
  Tukua iho Tuhinga takurua.pdf

• He whakaranu puoro - he taputapu pähekoheko hei whakaranu i ngä tauira puoro o tëtahi o ngä waiata o te köpae rorohiko.

• He Tauira Äwhina i Ngä Kaiako me Nga Kupu Waiata kia tukua iho ki tö ake rorohiko.
  
  Tukua iho Tuhinga whakaako.pdf
  
  Tukua iho Waiata.pdf

• Ngä hononga ki ërä atu pae tukutuku pai e pä ana ki te mätauranga tätai arorangi.

• He wähanga 'äwhina' hei whakanui ake te wä ki te pae tukutuku nei.

Tauira Äwhina i Te Kaiako
I hangaia ënei tauira äwhina i te Kaiwhakaako hei arahi i ä rätou ki te whakamahi i ngä rauemi kei roto i tënei kohikohinga. Ka wehewehea tënei rauemi ki ngä marau mätauranga e rima, arä, Pütaiao, Hangarau, Pängarau, Te Reo Mäori, Ngä Toi. Kua wehewehea ia marau mätauranga ki ngä köeke e rua - ko te köeke tuatoru me te köeke tuawhä - ä, ko ngä whäinga paetae e pä ana ki ia kaupapa e whai ake nei. Kei raro i ngä whäinga paetae ka rärangitia he whakaaro hei äwhina i ngä kaiako ki te whakaako i ngä wä hei whakamahi.

Tukua iho

Päwhiria te ähua nei kia tukua iho te könae tuhinga_whakaako.pdf
Kua whakaurua këtia te äpiti-roto Adobe Acrobat Reader kei tö rorohiko, päwhiria kei raro nei kia tukua iho te könae ka pïrangitia: Tuhinga whakaako.pdf

Tikina mai Äpiti-roto

Adobe Acrobat Reader
He kore utu kia tukua iho te Adobe Acrobat Reader. Mä te Adobe Acrobat Reader ka ähei koe ki te kite, ki te whakatere, ki te tä hoki i ngä könae pdf kei ngä paenga rorohiko whänui: Tikina mai Adobe Acrobat Reader

Waiata

Päwhiria te ähua nei kia tukua iho te könae kupu-waiata, waiata.pdf
Kua whakaurua këtia te äpiti-roto Adobe Acrobat Reader kei tö rorohiko, päwhiria kei raro nei kia tukua iho te könae ka pïrangitia: waiata.pdf

Rärangi Whakamärama
Aorangi - planet
äwhionga - orbit
Atutahi - Canopus
haumämä - helium
hauwai - hydrogen
ine mahana - temperature
haumämä - helium
hauwai - hydrogen
ine mahana - temperature
Kaiköpere - Sagittarius
Köpü - Venus
Köpünui - Jupiter
mahana c - degrees celcius
Matanuku - Large Magellanic Cloud
Matawhero - Mars
Meremere Tü Ahiahi - Venus as an evening star
M42 / Kapua Puehu o Tautoru - Orion Nebula
Ngä Kapua Pätari - Clouds of Magellan
Ngä Pätari Kaihau - Small Magellanic Cloud
Nga Whetü Matarau - The Pointers
Papatüänuku - Earth
Pareärau - Saturn
Pïawai - T he False Cross
pou täwhirowhiro - axis
Puanga - Rigel
Puanga Hori - Procyon
Pütara - Betelgeuse
Ranginui - Beta Centauri
Rangipö - Uranus
Rehua - Sirius
Rerehu - Antares
Tangaroa - Neptune
tauhökai - rise, of heavenly bodies
Taumata Kuku - Aldebaran
Tautahi - Achenar
Tautoru - Orion's Belt
Te Ara Nuku o Ngä Aorangi - Ecliptic, the path of the planets of our solar system
Te Ikaroa - The Milky Way
Te Kähui o te Matamata Käheru - Taurus
Te Kähui o Poutüterangi - Aquila
Te Kähui o Rerehu - Scorpius
Te Kähui o Whiti Kaupeka - Virgo
Te Mahurahura - Formalhaut
Te Pätiki - The Coalsack
Te Pewa a Tautoru - Orion
Te Taki o Autahi - The Southern Cross
Te Tätai o Matariki - The Pleiades
Te Whänau o Tama Nui Te Rä - solar system
Uruao - Alpha Centauri
Uruwhetü - Galaxy
Whetü Kaipö - Bellatrix
Whiringa ki Tawhiti - Pluto
Whiro - Mercury
whitianga - diameter
Whiti Kaupeka - Spica

Tukua iho Rärangi whakamärama.pdf

Hononga Tütohu

Spacekids - He pae tukutuku mätauranga, rekareka hoki mä ngä äkonga. Ko ngä këmu me ngä kaupapa tätai arorangi kia rangahauhia.

Carter Observatory - Te pae tukutuku o Te Whare Mätakitaki Whetü o Aotearoa.

Spacelink - Te pae tukutuku mätauranga a Nasa mö ngä kaiwhakaako me ngä äkonga.

National Geographic - Haere ki a 'kids', kätahi rapua 'archives'.

Windows to the Universe - He pae tukutuku rekareka, rerekë hoki e pä ana ki a Papatüänuku me te mätauranga tätai arorangi.

Stardome - Te pae tukutuku o Stardome, te whare mätakitaki whetü kei Maungakiekie.

Nä Te Tähuhu o Te Mätauranga te pütea tautoko mä tënei rauemi ipurangi, ko Te Ao Hurihuri.