HEI MAHI 4
TE TOROTORO I TE KANORAU KOIA HEI PŪTAKE O
TE AUAHATANGA
4.3 TE TOROTORO I TE KANORAU Ā-IWI
Arā anō ngā mea ka rerekē i tēnā
ahurea, i tēnā ahurea, pēnei i ngā tikanga
whakatau take.
Te whakatau i runga anō i te nui ake o ngā
pōti:
Ka āta whiriwhiria tētahi kaupapa, kātahi ka tonoa
tēnā me tēnā o te rōpū ki te pōti
mō te kaupapa, arā, ki te whakaae, ki te whakahē
rānei. Ko te whakatau ka mana ko tērā e hiahiatia
ana e te nuinga. Me tautoko ērā atu tāngata i te
whakatau ahakoa kāore i pōtihia e rātou. E whāia
nuitia ana tēnei pūnaha i roto i te ahurea Pākehā.
Te whakatau i runga anō i te whakaaro whānui:
Ka āta whiriwhiria tētahi kaupapa tae noa ki te wā e whakaae ai
te katoa ki tētahi whakatau. Ka rangona ngā whakaaro huhua, ā,
ka haere tonu ngā whakawhitiwhiti whakaaro tae noa ki te wā e
tautoko ai te katoa i tētahi whakatau. Ko te wā ka pau ki ngā
whiriwhiringa, ko tērā ka hiahiatia, ā, ka whakatārewatia te whakatau
ki te kore te take e tatū. Ko te iwi Māori tonu tētahi e hāpai
ana i tēnei tikanga.
Ka taea anō e koe te kimi mai ētahi atu tikanga
whakatau take i ahu mai i ētahi atu ahurea?
• Mā te akomanga e kōwhiri tētahi kaupapa hei whakatau, pēnei
i te āhua o te poroporoaki i tētahi pouako, i te āhua rānei o
te whakanui i te mutunga o te tau kura.
• Whakaritea ētahi hui whiriwhiri e whakatauhia ai te kaupapa.
Kia rerekē te tikanga whakatau i te kaupapa i ia hui (pēnei i
te whakaaro whānui, i te pōti, i te aha, i te aha). Kia ū ki te
tikanga whakatau take ka whakaritea mō tēnā, mō tēnā hui.
Ina mutu ngā whiriwhiringa ā-akomanga katoa,
tuhia takitahitia he pūrongo ka whakautu i ngā pātai
e whai ake nei:
• I rerekē ngā whakatau i puta mai i ia whiriwhiringa?
• I pēhea ō whakaaro i roto i tēnā, i tēnā
o ngā whiriwhiringa?
• He aha te tikanga whakatau pai rawa atu ki a koe? He aha ai?
Nā te tipu o ngā mākete me ngā ahumahi huri
noa i te ao kua puta mai te tino ahurea whai mana o te ao, e kīia
ana ko te ‘ahurea o te uru’. Kei te nui te āwangawanga mō
tēnei āhua. Hei aukati i te memeha haere o ngā
tikanga tuku iho e pā ana ki te nohotahi ki te whenua, me
whakatenatena kia whāia he huarahi auaha, nō te mea
ki te ngaro aua tikanga ka ngaro mō ake tonu atu.
Me whakatītina kia puta ngā ariā me ngā whakaaro
mai i ngā pū tuku iho, mai i ngā pū hou, mai
i ngā rōpū tokomaha me ngā rōpū
tokoiti.*
*Te Pū: Our Creative Diversity - an International Agenda
For Cultural Change Te Pūronga o Te Komihana Ao mō
te Ahurea me te Maungārongo,1996
|
