 |
HEI MAHI 4
TE TOROTORO I TE KANORAU KOIA HEI PŪTAKE O
TE AUAHATANGA
4.1 TE WHAKAWHITINGA AHUREA
“Kāore au e pīrangi kia whai pakitara tōku whare i ngā taha katoa,
kia kōpurutia hoki ngā matapihi. Kei te pīrangi kē au kia pupuhi
noa ngā hau ahurea i roto i tōku whare huri noa. Engari, ka tohe
au kia kaua au e pūawhea”
Nā Mahatma Gandhi
Mai rā anō he whakawhitiwhiti tā ngā ahurea. Ko ētahi o ēnei
whakawhitinga, ko te rere o ngā ariā, te āhua o te mahi i ngā
mahi, ngā tipu kai, te hangarau me te reo. Ka whiwhi hua tonu
ngā hapori i ēnei whakawhitinga.
Te whakawhitinga ahurea
Kimihia nō tēhea whenua ēnei.
 |
|
 |
|
 |
Te Mea |
|
 |
Te Whenua |
|
|
 |
|
|
|
Kānga |
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Rīwai
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Kawhe
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Rau tī
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Kihu parāoa
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Rōhi
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Huka
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Tiakarete
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Pāraerae |
|
|
|
|
|
 |
|
|

Kimihia nō ēhea reo ēnei kupu.
 |
|
 |
|
 |
Te Kupu
|
|
 |
Te Reo |
|
|
 |
|
|
|
Tereina
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Ture
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Mīere
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Whakawhetai
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Wīwī
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Tupeka
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
Niu |
|
|
|
|
|
 |
|
|

Nā te hangarau whakawhitiwhiti kōrero me te hangarau kawe taonga,
tāngata hoki, kua whakapikia te nui o ngā whakawhitinga i waenganui
whenua. I te nuinga o ngā whenua, neke atu i te rua ngā rōpu ahurea
e noho ngātahi ana.
E rua ngā momo koha matua ka takea mai i te kanorau
o te ao hei painga mō te ao:
1 Ko ngā toi tuku
iho a tēnā, a tēnā iwi (te puoro, te kanikani,
ngā hākinakina, te peita, ngā mahi toi ā-ringa,
te aha, te aha).
2 He puna mātauranga,
he puna wheako hoki tō tēnā, tō tēnā
ahurea mō ngā huarahi papai, ngā huarahi whai tikanga
hei whakatutuki i ngā mahi.
Nō te tūtakitanga o te Māori ki te Pākehā
i mua atu i te tau 1840 he nui ngā momo whakawhitinga.
Kīhai ēnei whakawhitinga katoa i pai ki te Māori!
Whakarārangitia ēnei mea i raro nei ki ngā pou
tika o te papatau:

|
 |
|