 |
HEI MAHI 7
TE WHAKAARO MŌ NGĀ WĀ E TŪ MAI NEI
KO NGĀ PAKI WHAKATOKO WHAKAARO MŌ TE MAHI 7
TE WHAI WHAKAARO KI NGĀ WĀ KEI TE HAERE MAI
Te paihama kua mau i te kōnakonako
E rite ana a Aotearoa ki te paihama kua mau i te kōnakonako o
te wā kei te haere mai. Engari he kararehe ūtonga te paihama,
ā, nō reira ka ora tonu a Aotearoa, otirā, me te pōauau haere
anō.
Mai i tētahi waka rererangi e rere ana i runga ake i te tau
2010, e rite ana te āhua o Te Waipounamu ki tērā ka kitea i roto
i ngā tau 1990. He ōrite tata te rahi o te wāhi kākāriki, ā, he
iti tata iho nei te taupori o tēnei wāhi o te whenua i tērā o
ngā tau 1990. Ki te āta titiro koe, ka kitea ngā pāmu rahi miraka
kau, ngā pāmu whakatipu kararehe mīti me ngā wāhi ono rākau e
whakakapi ana i ngā wāhi kākāriki.
I a tātou e rere ana ki te raki, ka kite ko te nuinga rawa o
te piki haere o te taupori i ērā tau tekau mā rua kua pahure ake,
kua horapa ki ngā wāhi huri noa i te tāone nui o Tāmaki-makau-rau.
Ki ngā tāngata o Aotearoa kāore e noho ana i Tāmaki-makau-rau,
e rite ana te tae atu ki taua tāone ki te tae atu ki tētahi whenua
kē. He mahana ake, he rahi ake, he tere ake, he whaikano ake,
he ngahau ake. Ka rangona te whānuitanga o ngā reo, he nui hoki
ngā matawaka. Engari kei reira he takiwā rahi kāore i te haumaru
nā ngā whawhai ā-iwi, kāore te wai kōrere i te pai hei inu, he
auau hoki ngā taero waka.
I te tau 2010 e whakawhirinaki tonu ana a Aotearoa ki ngā mahi
pāmu. Kua whakamahia he rangahau pūtaiao hei whakapai ake i ngā
hua e puta ana i ngā pāmu, ā, mā tēnei tātou e āwhina ki te hokohoko
haere i ēnei hua ki ētahi atu whenua. Kei te whakahaerehia ngā
mahi ahuwhenua i Aotearoa e ngā kamupene rarahi; ko te maha o
ēnei nā ētahi tāngata o tāwāhi.
I te tau 2005 ka tae tūpono mai tētahi pepeke kai pātītī o Amerika
ki te Tonga ki Aotearoa. Nā tēnei e tino āwangawanga ana ngā tāngata
ka pēheatia te mahi pāmu i ngā rā kei te tū mai. Ko te mutunga
iho, kua whakaae ngā tāngata o Aotearoa kia whakatinanahia te
raweke ira kia kaha atu ai ngā tipu ki te papare i ngā orotā me
ngā tahumaero.
He nui atu te whai rawa o Ahitereiria i tō Aotearoa, ā, e mōhiotia
paitia ana huri noa i te ao. Nā tēnei kua hangaia e ētahi kamupene
o Aotearoa he waitohu e kī ana ‘I hangaia i Aotearoa’, me tētahi
mapi o Aotearoa e noho ana ki roto i tētahi mapi nui atu o Ahitereiria.
Kei te whakaaro te maha o te taupori o Aotearoa, taro rawa, ka
noho a Aoteroa hei wāhanga o Ahitereiria.
Kua tino momoho ētahi kamupene hangarau ruarua. He tokomaha
ngā āhia o Aotearoa e mahi ana hei kaihanga metarahi, hei pūkenga
hangarau hoki. Ko ngā take i pēnei ai, he nui atu ngā āhia e haere
mai ana ki Aotearoa noho ai, ā, he tino pai rawa rātou ki te ako
i te pāngarau me te pūtaiao.
He iti ake te moni e takea mai ana i ngā mahi tāpoi i Aoteatoa
tēnā i ngā tau o mua. He ruarua ake ngā tāngata e haere mai ana
kia kite i te ātaahua māori o Aotearoa nō te mea kua turakina
e 40% o ngā ngahere e toe ana e ngā mahi tope rākau me ngā mahi
kino a ngā orotā. I roto i ngā tau mai i te 1990 ki te 2010, neke
atu i te 30 ngā momo manu māori, ngā mokomoko, me ngā poroka i
ngaro, tae atu ki te kākāpō me te kiwi. Kitea noatia ai ngā paihama
e noho ana i te rori, e tiro kau ana ki te kōnakonako o ngā rama
mua o ngā waka e whakatata atu ana.
I te tau 2010 kua tīmata te hunga kaimahi ki te whakapakari
ake i ō rātou ake pūkenga. Kei te whakapau kaha ngā taiohi ki
te whiwhi tohu me te whiwhi i ngā tūranga ongeonge. Heoi anō,
kei te nui kē atu te noho wehe o ērā kua whai mātauranga, kua
mātau hoki ki te hangarau i ērā kāore i a rātou aua pūkenga. Kei
te kaha haere te noho wehe o te tangata whai rawa i te tangata
pōhara.
I te tau 2010, ki ngā whakaaro o ngā tāngata o Aotearoa, ehara
i te mea ko tātou tonu e whakataki ana i tā tātou ahu whakamua.
Kāore i te tau te noho a te porihanga, ā, e noho mōrearea ana
tātou i ngā kino katoa tērā ka tūpono mai, ngā mōrea pāpori, taiao,
ohaoha hoki. Ki ō tātou whakaaro, e rite ana tātou ki te paihama
e noho ana i waenganui i te rori pōuri.
Te Pū - he mea whakarāpopoto i ngā paki whakatoko
whakaaro nā Te Manatū Pūtaiao
|
|
|